Externe managers in familiebedrijven: een wisselwerking die voor vuurwerk kan zorgen

Door Steven Cornand – Head of Interim Management & Contracting – Hudson

Standvastig, aandacht voor de lange termijn en discretie: het zijn termen die spontaan in ons opkomen wanneer het gaat om familiebedrijven. Hard werken, blijven investeren en geen gekke dingen doen, zijn zo nog een paar klassiekers.

De familiale ondernemer wordt daarmee vaak in contrast geplaatst met niet-familiale ondernemingen, die bijvoorbeeld gecontroleerd worden door financiële groepen of op de beurs genoteerd staan. Daar zou de aandacht vooral op de korte termijn toegespitst zijn, primeert het kwartaalresultaat, worden al eens genadeloze besparingen doorgevoerd, en wordt ook uitgepakt  met bijvoorbeeld een overname of expansie.

De waarheid is natuurlijk dat er niet zo’n absolute tegenstelling bestaat tussen beide types bedrijven. Maar toch vinden heel wat managers en bestuurders familiale bedrijven een aantrekkelijke omgeving.

Een unieke combinatie

Als niet-familiale manager of bestuurder aan de slag gaan bij een familiebedrijf biedt volgens ons een uniek uitgangspunt. De combinatie van de familiale cultuur en externe knowhow levert in vele gevallen erg mooie resultaten op. Maar ze stelt evengoed de externe manager of bestuurder en het familiebedrijf voor een aantal belangrijke uitdagingen.

We kennen uiteraard een aantal gevallen waar managers en familiale eigenaars na verloop van tijd niet langer op dezelfde golflengte zaten; waar missie, visie en waarden niet meer gealigneerd waren en waar de niet-familiale manager aan het kortste eind trok of besloot op te stappen. Soms was het een kwestie van botsende ego’s of ging het om persoonlijke aspiraties die moeilijk met de doelstellingen van de familie correspondeerden. Soms werd de externe manager slachtoffer van spanningen binnen de familiale kring.

Dat doet de vraag rijzen of het dan zo moeilijk is voor een externe manager – bij uitbreiding ook bestuurder – om zijn of haar plaats te vinden en duurzaam samen te werken met een familiale eigenaar?

Natuurlijk niet. Er zijn veel meer voorbeelden van succesvolle carrières in familiale ondernemingen, in totale harmonie van begin tot einde. Wel blijkt het niet altijd evident om als senior manager, met een mooie staat van dienst in grote ondernemingen, terecht te komen in een directiefunctie in een familiale onderneming.

De confrontatie van ideeën en de nieuwe invalshoeken die de nieuwe manager meebrengt, kunnen heel erg nuttig zijn en tot schitterende samenwerkingen leiden, maar kunnen net zo makkelijk de kiem vormen voor hoog oplopende meningsverschillen en leiden tot vroegtijdige breuken. Wie in de context van een familiebedrijf “opgroeit”, de ladder trede per trede beklimt en helemaal doordesemd is van de bedrijfscultuur en de waarden van de familie, zal wellicht minder snel in conflict komen en een langere levenscyclus kennen als manager. 

En wat met tijdelijke managers?

Als externe managers in vaste dienst al niet altijd makkelijk aarden in een familiale onderneming, hoe vergaat het dan de tijdelijke managers? Bij hen worden de zaken vaak nog wat scherper gesteld. De beslissing om een freelance manager ad interim in huis te halen wordt in familiale ondernemingen sowieso niet licht genomen. Er is vaak een muur van vooroordelen: ze zijn duur, ze kennen de business niet, ze werken alleen op korte termijn, ...

Maakt de interim manager dan geen kans in het familiebedrijf? Natuurlijk wel. Alleen moet met de grootste zorg de juiste kandidaat worden geselecteerd. Net zoals je bij de selectie van een manager voor een vaste positie in je onderneming zorgvuldig en methodisch te werk gaat, sla je bij het in huis halen van een interim-manager best geen stappen over. Ook niet onder tijdsdruk.

Enkele weken geleden kregen we een aanvraag van een grote familiale onderneming om een interim manager te zoeken voor een hoge directiefunctie. Het ging hierbij om een bedrijf van wereldformaat dat de reputatie van een harde cultuur heeft en sterk financieel gedreven is. Niet enkel waren we verrast door de vraag van deze klant – dat hij bereid was zo’n hoge functie in handen te geven van een tijdelijke externe manager –  maar nog veel meer waren we verrast door de insteek die hij koos.  De aandacht die hij besteedde aan de keuze van de interim manager was even groot als bij het aanwerven van een vaste manager.

Het vinden van een passende kandidaat, die de unieke combinatie van kennis en ervaring, van persoonlijkheid en culturele fit meebrengt, daarin moet je als bedrijf dus tijd en middelen willen investeren. Alleen zo levert het een échte match op, die de tijdelijke manager toelaat zijn of haar plaats te vinden in een familiale onderneming om er duurzame resultaten neer te zetten.